على زمانى قمشه اى
326
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
سال 1583 مسيحى - پانصد سال و اندى پس از تأسيس گاهشمارى جلالى - در آن به عمل آورد ازآنجهت است كه تعيين سالهاى كبيسهء گاهشمارى مذكور در سالهاى گذشته و آينده به سادگى امكانپذير است و هر سالى - به استثناى سالهاى شروع قرن - كه بدون كسر قابل قسمت بر عدد چهار باشد كبيسه است در گاهشمارى هجرى قمرى نيز منجمان از روزگاران قديم قاعدهاى براى تعيين سالهاى كبيسه به دست دادهاند . چگونه ممكن است كه گاهشمارى هجرى شمسى كه به اعتراف دانشمندان بزرگ جهان از دقيقترين گاهشمارىهايى است كه تاكنون بشريت به تدوين آن توفيق يافته است قاعدهء منظمى براى تعيين سالهاى كبيسه نداشته باشد و در نتيجه فاصلهء دو تاريخ را كه در دو سال متوالى قرار گرفته باشد بدون مراجعه به تقويمهاى ساليانه تعيين نتوان كرد . جدول شمارهء نوزدهء نابسامانى را كه به سبب عدم به كار بردن يك قاعدهء دقيق و علمى در گاهشمارى جلالى بوجود آمده به روشنى نمايش مىدهد . ستون شمارهء يك جدول مذكور سالهاى كبيسهء گاهشمارى هجرى شمسى را از سال 1304 تا 1354 به صورتى كه در تقويمهاى ساليانه ضبط است نشان مىدهد . ستون شمارهء دو به سالهاى جلالى معادل با سالهاى هجرى شمسى اختصاص دارد . سالهاى كبيسهء گاهشمارى جلالى طبق محاسبهء وستن فلد و مالر در ستون شمارهء سه ارائه گرديده است . ستون شماره چهار سالهاى كبيسهء گاهشمارى جلالى را طبق قاعدهاى كه خازنى شرح كرده است نمايش مىدهد و ستون شمارهء پنج سالهاى كبيسهء جلالى را براساس قاعدهاى كه از جدولهاى زيج ايلخانى و توضيح زيج ايلخانى استخراج شده است بدست مىدهد . سالهاى كبيسهء خماسى در هر ستون با خطى در زير سال مشخص است . عدم تطبيق سالهاى كبيسهء رباعى و خماسى در چهار ستون جدول مذكور از به كار